Sosyal Güvenlik Kanununa Göre Ücret Nedir
Çalışanların sosyal güvenlik çatısı altında bulunmalarının sağlanması, hastalık, analık, yaşlılık, ölüm ve benzeri durumlarda sosyal güvenlik yardımlarından yararlanabilmeleri amacıyla, sosyal güvenlik düzenlemeleri yapılmış durumdadır. Sosyal güvenlik açısından ücretin önemi ne zaman emekli olurum? Sorusunu soran vatandaşların emeklilik hesaplama tarihleri kadar emekli aylıkları yani emekli maaşı hesaplamalarında aldıkları ücret büyük önem taşımaktadır.
Herhangi bir işverene bağlı olarak çalışmaya başlayan bir kimsenin belirlenen şartlar içerisinde sigorta bildiriminin yapılması gerekmektedir. Sigorta bildirimi yapılan bir çalışan, yaptığı iş sonucunda elde ettiği ücreti üstünden, belirli oranlarla sigorta primi ödemeye başlayacaktır.
SGK Ücreti Brüt Tutar Olarak Belirtmiştir
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 3. maddesi ücreti, “4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutar.” Olarak tanımlamaktadır.
İlgili Yasanın 4. Maddesinin birinci fıkrasında (a) bendinde bahsedilen kişiler, aslında kitabımızda sık sık örneklendireceğimiz “Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar” olarak yasada bahsedilen (eski SSK’ lı) sigortalılardır. Yine 4. Maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde bahsedilen kişiler ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa (eski emekli sandığı) tabi çalışanlardır.
Bibilenvar sitemizde Sosyal Güvenlik alanında okuyacağınız bir çok konu ücrete dayanmakta ve özellikle asgari ücret temel ücret olarak belirlenmektedir. Ücretten yapılan kesintiler de Sosyal Güvenlik Kurumu açısından birinci derece öneme sahiptir. Sigorta uygulamaları açısından hangi ücretlerin sigorta prim kesintisine tabi tutulacağı, prim kesilmeyecek ödenekler, ücretlerden kesilecek primlerin oranları yasal düzenlemelerle sınırlı tutulmaktadır.
Sosyal Güvenlik Prim Kesintileri Olmayan Ücret Niteliğinde Ödemeler
Herhangi bir ödemenin sigorta tekniği bakımından ücret olarak değerlendirilmesi ve bu ödemenin prim kesintisine tabi tutulması için, ödemenin, çalışanın yaptığı iş karşılığında hak kazandığı ücret, prim, ikramiye ve benzeri adlar altında yapılması öngörülmektedir.
Çalışanlara yapılan ölüm yardımı, evlenme yardımı, doğum yardımı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve kasa tazminatı ödemeleri, ayni yardımlar ve belirli tutarlarla sınırlı olmak kaydıyla çocuk yardımı, aile yardımı ve yemek yardımları, prim kesintisi dışında tutulmaktadır. Prim kesintisine tabi tutulmayacağı açıkça belirtilen ödemeler dışında, çalışana yapılan tüm ödemeler, her ne ad altında yapılırsa yapılsın prim kesintisine tabi tutulmaktadır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80. Maddesi gereğince çalışanların sigorta primleri konusunda esas alınan günlük kazancı, bir ay içerisinde elde ettiği ödemelerin 30’a bölünmesi yoluyla bulunmaktadır. Bir ay içerisinde bazı günlerde çalışmayan ve çalışmadığı günler için herhangi bir ücret almayan çalışanların, o ay için günlük kazançları, çalıştığı günler esas alınarak hesaplanacaktır.
|
ÜCRET / 30 x ÇALIŞILAN GÜN SAYISI |
Brüt Ücret
Brüt ücret, SGK uygulamalarında en sık kullanılan ücret tipidir. Aslında çalışanların kazandıkları ücret brüt ücrettir. Net Ücret tanımını aşağıda görebilirsiniz.
Çalışanların yürütmekte oldukları iş karşılığında kendilerine yapılan tüm ödemeler, brüt ücretlerini oluşturmaktadır.
İşverenlerin yapılan iş karşılığında çalışanlara ödemiş olduğu brüt ücretler, gerek sosyal güvenlik mevzuatının, gerekse vergi mevzuatının hüküm altına aldığı yasal kesintilere tabi tutulmaktadır. Brüt ücret üzerinden, Sosyal Güvenlik Primleri, İşsizlik Sigorta Fonu Primleri, Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintileri ve 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren olmak üzere Bireysel Emeklilik Fon Kesintisi yapılmaktadır.
Çalışanların yasal haklarının belirlenmesi sırasında (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı vb.) söz konusu brüt ücretleri dikkate alınmakta, bu hakların hesaplamaları brüt ücret rakamları üstünden gerçekleştirilmektedir. Yasal düzenlemeler, brüt ücret esas alınarak hazırlandığından, yasal metinlerde geçen “ücret” ifadesi özel bir açıklama yapılmamış olması durumunda, brüt ücret olarak dikkate alınmalıdır
Net Ücret
Çalışanların iş sözleşmesinin sonucu olarak hak kazanmış olduğu bu ücretlerden gerekli kesintiler yapılarak kendilerine ödenen tutar, net ücret olarak adlandırılmaktadır. Net ücret; çalışanın yapmış olduğu iş karşılığında elde etmiş olduğu, gerekli yasal kesintileri gerçekleştirilmiş, saf ücret anlamını taşımaktadır.
Asgari Ücret
Asgari ücret detaylı anlatımına Asgari Ücret Nedir? Yazımızı okuyarak ulaşabilirsiniz. Asgari ücretin günlük ve aylık tutarlarına ayrıca yazımızda değinilmiştir. Aynı zamanda yıllara göre asgari ücret tablosu da yine aynı yazımızda belirtilmiştir.