01.10.2008 tarihinden sonra ilk defa 4C kapsamında sigortalı olanlar için 25. maddede bahsi geçen malullük hali;
- Sigortalıların görevlerini yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında kurumlarca görevlendirildikleri herhangi bir işi yaparken,
- Kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken,
- İdarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında,
- İşyerinde meydana gelen kazadan doğmuşsa bu duruma “vazife malullüğü” denir.
Vazife Malullüğü Uygulanmayacak Haller
• Keyif verici içki ve her çeşit madde kullanmaktan,
• Mevzuat ve emir dışında hareket etmiş olmaktan,
• Yasak fiilleri yapmaktan,
• İntihara teşebbüsten,
• Her ne surette olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlama veya zarar verme amacından doğmuşsa “vazife malullüğü uygulanmaz.”
Kamu idareleri, vazife malullüğüne sebep olan olayı kolluk kuvvetlerine DERHAL, Kuruma da en geç 15 iş günü içinde bildirmelidir. Bildirim, sigortalı veya hak sahipleri tarafından da yapılabilir. Vazife malullüğüne sebep olan olaydan kamu idarelerinin yetkili mercilerinin haberdar edilmemiş olması hali dışında; ilgililerin bildirimi, kamu idarelerinin bildirim sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Vazife Malullüğünün Kuruma Bildirim Süresi Ne Zaman Başlar?
➔ Vazife malullüğüne sebep olan olayın meydana geldiği tarihten başlar.
➔ Hastalıkları sebebiyle haklarında vazife malullüğü hükümleri uygulanacaklar için, hastalık tedavisinin imkânsız olduğuna dair düzenlenen kati raporun onay tarihinden başlar.
➔ Esirlik ve gaiplik hallerinde ise bu hallerin sona erdiği tarihten başlar.
Örnek: 01.06.2010 tarihinde 4C kapsamında göreve başlayan sigortalının 10.07.2021 tarihli sağlık kurulu raporuna istinaden, hakkında maluliyet hükümleri uygulanarak emekliye sevk edilmesi üzerine tarafına 15.07.2021 tarihinden malullük aylığı bağlanmıştır. Sigortalının Kurum kayıtlarına geçen 10.08.2024 tarihli dilekçesi ile maluliyetinin vazife malullüğü kapsamında olduğunu belirterek ilgili hükümlerin uygulanmasını talep etmesi üzerine durumu incelenmiş ve maluliyetine esas olayın vazife malullüğü kapsamında olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda ilgilinin aylıkları 15.07.2021 tarihinden geçerli olmak üzere düzenlenecek, vazife malullüğünün bildirildiği tarihe kadar geçen sürede oluşan aylık farklarını sigortalıyı istihdam eden kamu kurumundan tahsil edilecektir.
Vazife Malullüğü Aylığı Ne Zaman Ödenmeye Başlar?
Süresi içinde bildirimde bulunulan vazife malullükleri aylıkları, sigortalının ölümü ya da maluliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğin kesildiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.
Ancak, harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre veya 5434 sayılı Kanunun 56. maddesine göre vazife malulü olduğuna karar verilenlerden, sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenlere ise görevden ayrılmalarına ve başkaca bir müracaata gerek kalmaksızın sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.
Vazife Malullüğünün Yasal Süresi Dışında Bildirilmesi
Vazife malullüğü süresi içinde bildirilmeyen sigortalılara; kamu idareleri ya da sigortalılar veya hak sahiplerince sonradan yapılacak bildirim üzerine, vazife malullüklerinin belgelenmesi ve müstahak olmaları şartıyla zamanaşımı hükümleri dikkate alınmak suretiyle vazife malullüğü aylığı bağlanır veya bağlanmış olan aylıklar düzeltilir.
Bu durumda sigortalıya veya hak sahiplerine bağlanacak aylık ya da aylık farklarının, vazife malullüğünün bildirildiği tarihe kadar olan toplam tutarı Kurumca ilgili kamu idaresine ödettirilir.
106
Vazife Malullüğü Aylığının Hesaplanması
Vazife malullüğü aylığı, vazife malullerinden itibari hizmet süreleri eklenmek suretiyle bulunacak prim ödeme gün sayısı toplamı;
• 10.800 güne kadar olanlardan 10.800 gün üzerinden (30 yıl ABO %60 yapar.)
• 10.800 günden fazla olanlar için toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden
En son PEK esas alınmak suretiyle 29. maddeye göre hesaplanacak aylıklara malullük derecelerine göre ayrıca ZAM yapılmak suretiyle bağlanır.
➔ Vazife malullüğü almaktayken ölenlerin hak sahiplerine müstahak olmaları halinde harp malullüğü zammı da dahil olmak üzere prim ödeme gün sayısına bakılmaksızın ölüm aylığı bağlanır.
➔ Vazife malullüğüne bağlı nedenlerden ölen sigortalının hak sahiplerine hisseleri oranında aylık bağlanır. Ayrıca hak sahiplerine cenaze ve evlenme ödeneği verilir.
➔ Bağlanacak vazife veya harp malullüğü aylıkları 5434 sayılı kanuna göre emsali iştirakçiye bağlanacak harp veya vazife malullüğü aylığından az olamaz.
➔ Vazife malullüğü aylığı bağlananlar 4C kapsamında çalışmaya başlarsa harp malullüğü hariç almakta oldukları aylıkları çalışmaya başladıkları ayı takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir, bunlar hakkında UVSK uygulanır. Bunlar SGDP’ye tabi çalışamazlar. Bunlardan çalıştıkları süre zarfında KVSK, UVSK ve GSS primi alınır.
➔ Bunların 4C kapsamında çalışmaları sırasında malullük dereceleri değişirse aylığı, yeni malullük derecesine göre son PEK üzerinden ilk vazife malullüğü aylığından az olmamak kaydıyla yeniden hesaplanır.
➔ Vazife malullüğü aylığı alanların 4A’ya tabi çalışmaları halinde, istekleri halinde haklarınca UVSK uygulanır.
⚠ Vazife malullüğü aylığı almaktayken kanun kapsamında yeniden sigortalı olarak çalışmaya başlayanlardan, bu çalışmaları nedeniyle yeniden yaşlılık aylığına hak kazanmaları halinde hem vazife malullüğü aylığı hem de yaşlılık aylığı ödenir.