Kıdem tazminatı nedir?
İşverence işçisine belli koşulların sağlanması halinde işyerinde çalıştığı süre boyunca kazandığı kıdeminin karşılığı olarak ödenen tazminattır.
İşçi çalıştığı işe ve işyerine yıllarca emek vermekte, işverenin ticari işinin yürütülmesine katkı sunmaktadır. İşçinin bu düzenli ve sürekli çalışmasının karşılığında işyerinde geçirdiği süre ölçü alınarak kendisine kıdem tazminatı ödenmektedir.
Kıdem Tazminatı Almanın şartları nelerdir?
-4857 sayılı İş Kanunu’na göre İşçi Olmak: Yürürlükte bulunan 4857 sayılı İş Kanunu’na göre iş sözleşmesi ile bir işverenin işyerinde çalışan kişiye işçi denilmektedir. İş sözleşmesinin yazılı veya sözlü olması arasında hiçbir fark yoktur. Uygulamada çoğunlukla işçiler yazılı bir sözleşme olmadan fiilen çalışmaktadır..
-Bir Yıl Çalışma Şartı: Bir işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için aynı işverenin işyeri veya işyerlerinde en az 1 yıl sürekli çalışması gerekir. İşçi, işverenin işyerinde 1 yıldan daha az süre ile çalışmış ise kıdem tazminatı alması mümkün değildir. İşçi aynı işverenin farklı işyerlerinde, hatta farklı şirketlerinde çalışsa bile 1 yıllık sürenin hesaplanmasında tüm bu çalışmalar göz önünde bulundurulur.
Haklı Fesih Şartı: İş sözleşmesi ister yazılı isterse sözlü olsun belirsiz süreli iş sözleşmesi olmalıdır. Belirli iş sözleşmesi ile çalışılan işyerinden sözleşme bitiminde kıdem tazminatı talep edilemez. Belirli iş sözleşmesi, belli işlerde veya belli bir işin tamamlanması için işveren ile işçi arasında yazılı olarak yapılan sözleşmelerdir. Belirli iş sözleşmeleri işin bitimi ile veya sözleşmede kararlaştırılan şartın gerçekleşmesiyle kendiliğinden sona erer, kendiliğinden sona eren bu iş sözleşmelerinde kıdem tazminatına hak kazanılamaz. Ancak, belirli iş sözleşmesi sözleşmede kararlaştırılan işin bitiminden önce işveren tarafından haksız nedenlerle, işçi tarafından haklı nedenlerle feshedilirse işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanır.
Kıdem tazminatı, zamanaşımı süresi içinde talep edilebilecek bir
tazminattır. Kıdem tazminatı zamanaşımı süresi iş akdinin feshinden itibaren 5
yıldır.
Kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gereken ücret,
işçinin son brüt ücretidir. Kıdem tazminatına esas alınacak olan ücretin
tespitinde 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesinde sözü edilen asıl ücrete ek
olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler göz önünde
tutulur. Buna göre;
-İkramiye,
-Devamlılık arz eden prim,
-Yakacak yardımı,
-Giyecek yardımı,
-Kira,
-Aydınlatma,
-Servis yardımı,
-Yemek yardımı ve benzeri ödemeler kıdem tazminatı hesabında
dikkate alınır.
İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası yardımı ya da hayat
sigortası prim ödemeleri de para ile ölçülebilen menfaatler kavramına dahil
olup, tazminata esas ücrete eklenmelidir. Satış rakamları ya da başkaca
verilere göre hesaplanan prim değişkenlik gösterse de, kıdem tazminatı
hesabında genişletilmiş ücret kavramı içinde değerlendirilmelidir.
Örnek:
İşe Giriş Tarihi 10.12.2016, İşçinin İşten Ayrılış Tarihi
12.02.2019 olarak alalım.
İşçinin Brüt Çıplak Aylık Ücreti 4000 TL olarak belirleyip
kıdem tazminatına dahil olan diğer kazançları da ekleyelim;
Toplam Yıllık İkramiye →4000 TL (Aylık 333 TL’ye gelir)
Toplam Yıllık Yakacak Yardımı → 1500 TL (Aylık 125 TL’ye
gelir)
Toplam Yıllık Yemek Yardımı → 4500 TL (Aylık 375 TL’ye gelir)
Toplam Yıllık Dil Tazminatı → 2400 TL (Aylık 200 TL’ye gelir)
Toplam Yıllık Ek İş Tazminatı → 8000 TL (Aylık 666 TL’ye
gelir)
Hizmet Süresi ile Çarpılacak Olan Miktar →4000 + 333 + 125 + 375 + 200 + 666 = 5699 TL
İşçinin toplam hizmet süresi 2 Yıl 4
Ay 2 Gün olduğunu düşünürsek sonuç olarak;
2 Yıl x 5699 TL = 11.398
4 Ay x 5699/12 = 1899
2 Gün x 5699/365 = 31
Toplam Hak Edilen Kıdem Tazminatı =11.398 + 1.899 + 31 = 13.328 TL’dir.