Kimler Genel Sağlık Sigortasında Bakmakla Yükümlü Olunan Kişilerdir?
Genel Sağlık Sigortası ve Genel Sağlık Sigortasında bakmakla yükümlü olunan kişiler hem 5510 sayılı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 3 birinci fıkra 10 numaralı bentte, hem de 2017-26 sayılı Genel Sağlık Sigortası Genelgesi’ nde belirtilmiştir.
Genel Sağlık Sigortasında bakmakla yükümlü olunan kişiler, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinde tanımlanmıştır.
Bakmakla yükümlü olduğu kişi:
5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ile 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1), (2) ve (7) numaralı alt bentleri ile yedinci, sekizinci ve onikinci fıkralarının dışında kalan genel sağlık sigortalısının, sigortalı sayılmayan veya isteğe bağlı sigortalı olmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan;
a) Eşini,
b) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde meslekî eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile yaşına bakılmaksızın bu Kanuna göre malûl olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklarını,
c) Geçiminin genel sağlık sigortalısı tarafından sağlandığı Kurumca belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babasını,
bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır.
Bakmakla Yükümlü Olunan Kişiler İle İlgili Özellikli Durumlar
Bakmakla yükümlü olunan kişilerin, ülkemizle sosyal güvenlik sözleşmesi olan ya da olmayan ülkelerde; sigortalı veya isteğe bağlı sigortalı olmaması, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması gerekmektedir.
Bununla birlikte çeşitli durum ve haller aşağıda açıklanmıştır.
- 01/10/2008 tarihinden önceki ilgili kanunları gereği tedavi yardımları karşılanan kişiler, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte herhangi bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanun açısından genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişisi sayılır.
- Genel Sağlık Sigortası Tescil, Prim ve Müstehaklık İşlemleri Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin on birinci fıkrasına göre “Genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişiler, talep etmeleri ve gelir testine başvurmaları halinde bu şartların birlikte gerçekleştiği tarih itibariyle Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) veya (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılırlar.
Bunlardan borçluluk dışındaki nedenlerle Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) veya (g) bendi kapsamında sigortalı olanlardan tekrar bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık hizmetlerinden yararlanmak isteyenler talep tarihinden itibaren genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılırlar.
Ancak, borcu nedeniyle sağlık hizmetlerinden yararlanamayanların aile fertlerinden 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) veya (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilenler, genel sağlık sigortalısının borcunu ödemesi ve talep etmeleri halinde talep tarihinden itibaren bakmakla yükümlü olunan kişi sayılacaktır.
- Genel sağlık sigortalısı olan çocuğu üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık hizmetlerinden yararlanmakta olan anne ve baba için ihbar, şikayet, gelir artışı veya diğer nedenlerle yapılacak gelir testi sonucuna göre aile içinde kişi başına düşen gelirinin asgari ücretin brüt tutarının üstünde olduğu tespit edilenler, tespit tarihinden itibaren genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılmayacaktır.
- Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığından genel sağlık sigortalılarının bakmakla yükümlü olduğu kişilerin mahkeme kararı ile yapılan yaş düzeltmeleri dikkate alınacaktır.
- Milli Savunma Üniversitesi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ve Polis Akademisi öğrencilerinin bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocukları Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinde belirtilen hükümlere göre genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişisi kapsamında değerlendirilecektir.
- Genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, sigortalı üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlanmak istemediklerine dair yazılı talepte bulunmaları halinde, Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında tescil edilerek bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık hizmetlerinden yararlanma hakları sona erdirilecektir.
Genel sağlık sigortalısının kendisi üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlandırılan bakmakla yükümlü olunan eş ve çocukları için, bu haklarının sona erdirilmesi yönünde talepte bulunması halinde, bu talepleri yerine getirilmeyecek, mahkeme kararı getirmeleri halinde karara göre işlem yapılacaktır.
Ancak bakmakla yükümlü olduğu anne ve babası hakkında geçiminin kendisi tarafından sağlanmadığı yönünde talepte bulunan çocuğu üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamı sona erdirilecektir.
Sigortalı üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlandırılan anne ve babalar hakkında sağlık yardımı talep ve taahhüt formundaki bilgilerin doğru olup olmadığı hususunda ihbar, şikayet veya gerekli görülen diğer hallerde Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılacak inceleme sonuçlarına göre genel sağlık sigortasından yararlanıp yararlanmayacakları tekrar tespit edilebilecektir.
- Bakmakla yükümlü olunan kişilerin genel sağlık sigortası aktivasyon işlemleri için başvuruları esnasında beyan ettikleri belgelerdeki bilgilerin veya beyanlarının gerçeğe aykırı olması, haklarında ihbar veya şikâyette bulunulması hallerinde, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca incelenmesi istenecek ve denetim raporunun sonucuna göre işlem yapılacaktır.
- 15/09/2012 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 2547 sayılı Kanunun ek 29 uncu maddesine göre Türk vatandaşı olup, üniversitelerin tıp fakültelerinde öğrenim gören intörn öğrenciler genel sağlık sigortalısı sayılmadığından bu kişiler, Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinde belirtilen şartları taşımaları halinde bakmakla yükümlü olunan kişi olarak değerlendirilebilecektir.
- Milli Savunma Üniversitesinin fakülte ve yüksekokulları ile Türk Silahlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlardan,
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi veya Polis Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrencilerden,
Sınıf tekrarı yapanlar, sınıf tekrarı yaptıkları yılda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılmayacağından, söz konusu kişiler bakmakla yükümlü olunan kişi olarak değerlendirilebilecektir.
- Bakmakla yükümlü olunan kişinin ana ve babasının her ikisinin de genel sağlık sigortalısı olması halinde, sistem tarafından birisinin üzerinden faydalandırılması sağlanmaktadır.
Ancak, ebeveynlerin çocukları için yazılı müracaatlarının olması durumunda tercihlerine göre birisi üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık aktivasyonu oluşturulmaktadır.