Brüt Ücret Nedir?
Brüt ücret kavramını tam olarak açıklamadan önce belirtmemiz gereken husus, kişinin emeği karşılığında hak ettiği ve işverenin de çalışanını ödeme yapmakla yükümlü olduğu kazanca ücret denir. Aslında kişinin kazancı brüt olarak belirlenir fakat hemen hemen herkes brüt ücret kavramına farklı bir anlam yüklemektedir.
Gerek iş hukuku düzenlemeleri, gerekse vergi ve sosyal güvenlik hukuku uygulamaları açısından, çalışanlara ödenen ücretler, brüt tutarları üstünden dikkate alınmaktadır. Çalışanların yürütmekte oldukları iş karşılığında kendilerine yapılan tüm ödemeler, brüt ücretlerini oluşturmaktadır.
Brüt Ücretten Yapılan Kesintiler
İşverenlerin yapılan iş karşılığında çalışanlara ödemiş olduğu brüt ücretler, gerek sosyal güvenlik mevzuatının, gerekse vergi mevzuatının hüküm altına aldığı yasal kesintilere tabi tutulmaktadır. Brüt ücret üzerinden, Sosyal Güvenlik Primleri, İşsizlik Sigorta Fonu Primleri, Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintileri ve 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren olmak üzere Bireysel Emeklilik Fon Kesintisi yapılmaktadır.
Tazminat Hesaplamalarında Brüt Ücret Baz Alınır
Sigortalıların İş Kanunu gereği kazanılmış hakları bulunmaktadır. Özellikle fesih durumunda yani iş sözleşmelerinin feshi durumunda işçi ve işveren arasında Kanun ile korunmuş hak ve yükümlülükler bulunmaktadır.
Çalışanların yasal haklarının belirlenmesi sırasında örneğin, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, iş güvencesi tazminatı, işe iade tazminatı gibi tazminat ödemelerinde söz konusu brüt ücretleri dikkate alınmakta, bu hakların hesaplamaları brüt ücret rakamları üstünden gerçekleştirilmektedir. Yasal düzenlemeler, brüt ücret esas alınarak hazırlandığından, yasal metinlerde geçen “ücret” ifadesi özel bir açıklama yapılmamış olması durumunda, brüt ücret olarak dikkate alınmalıdır.
Tazminat hesaplamalarında baz alınacak ücret yazımız için tıklayınız..
Rapor Parası Ödemelerinde Brüt Ücret
Sigortalıların istirahatli olduğu sürelerde Devlet tarafından bir takım ödemeler yapılmaktadır. Bunların başında sigortalıların geçici iş göremezlik halleri gelmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu yani SGK sigortalıların iş göremezliğe uğramaları durumunda istirahat sürelerine tekabül eden 3.günden başlayarak geçici iş göremezlik ödeneği yani rapor parası ya da rapor ücreti de denilmektedir, SGK tarafından çalışanların brüt ücretleri dikkate alınarak hesaplanmaktadır.
İş Kazası ve meslek hastalığı durumunda da sigortalılara Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geçici iş göremezliğin ya da iş kazası raporunun başladığı günden itibaren her gün için ödenek ödenmekte ve yine brüt ücret üzerinden ödemeler hesaplanmaktadır.
Analık iş göremezlik de dediğimiz, analık hallerinde de Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından doğumdan önce 8 doğumdan sonra 8 hafta çoğul gebelik halinde 10 hafla olmak üzere, toplam 16-18 hafta analık iş rapor ödemesi ödenmekte ve bu ödemeler de analık sigortasından yararlanan kadın sigortalının brüt ücreti üzerinden hesaplanmaktadır.
Net Ücret Nedir? Net Ücret Nasıl Belirlenir?
Sigortalıların brüt ücretlerinden bir takım Yasal ve Özel kesintiler gerçekleşmektedir. Bu kesintileri, Sosyal Güvenlik Kurumu Prim Kesintileri, İşsizlik Sigortası Prim Kesintisi, Gelir Vergisi, Damga Vergisi ve benzeri kesintileri örnek göstermek mümkündür.
Çalışanların iş sözleşmesinin sonucu olarak hak kazanmış olduğu bu ücretlerden gerekli kesintiler yapılarak kendilerine ödenen tutar, net ücret olarak adlandırılmaktadır. Net ücret; çalışanın yapmış olduğu iş karşılığında elde etmiş olduğu, gerekli yasal kesintileri gerçekleştirilmiş, saf ücret anlamını taşımaktadır.
Asgari Ücret Nedir?
İş Kanununun 39. Maddesi gereği, işçiye, ücretin türü ne olursa olsun Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından saptanan asgari ücretin altında ücret ödenebilmesi mümkün değildir.
Bu nedenle, herhangi bir iş sözleşmesine bağlı olarak çalışanlara ödenecek ücretlerin alt sınırı, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlenmektedir. Bir işverenin çalıştırmakta olduğu işçilerine ödeyeceği ücret, komisyon tarafından en geç 2 yılda bir belirlenen asgari ücret tutarının altında olamayacaktır. Asgari ücreti çalışanların ekonomik sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılamak amacı ile en düşük tutarı karşılayan hak ediş olarak tanımlayabiliriz.