4a kapsamındaki sigortalıların emekli maaşlarının hesaplanması, sigortalıların çalışma dönemlerine göre değişiklik göstermektedir. Bu yazımızda Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından üç farklı dönemde incelenen maaş hesaplamasının, dönemlerine göre hangi parametreler kullanılarak hesaplandığını sizler için hazırladık. Tüm detayları yazımızda bulabilirsiniz.
01.01.2000 Tarihinden Önce Sigortalı Olanlar
Bu dönemden önce işe girişi bulunan sigortalıların emekli maaşı hesaplanırken gösterge tabloları kullanılmaktadır. Gösterge rakamının bulunabilmesi için sigortalının son on yıldaki prime esas kazançları toplanarak ona bölünmekte, böylece yıllık ortalama kazancı elde edilmektedir. Çıkan rakam gösterge tablosunda mevcut bulunan en yakın değere endekslenerek net bir gösterge rakamı elde edilmektedir.
Bu tarihten önceki dönemde işe girişi bulunan sigortalıların maaş hesaplamalarında katsayı değeri 12.000 olarak kullanılmakta, aylık bağlama oranı da % 60 olarak kabul edilmektedir.
2000 öncesi döneme ait emekli maaşı hesaplanırken;
Emekli Aylığı = (Gösterge Rakamı x 12.000 x Aylık Bağlama Oranı) formülü kullanılmaktadır.
01.01.2000 – 30.09.2008 Tarihleri Arasında Sigortalı Olanlar
Bu dönemdeki emekli maaşı hesaplama sistemi, önceki dönemlerde kullanılan gösterge sistemi yerine TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) ve büyüme hızı oranlarını baz alır. Bu yeni sistemde, sigortalı adına ödenen primler, güncelleme katsayısı kullanılarak güncellenir. Güncellenen primler, toplam prim yatırılan gün sayısına bölünerek günlük kazanç elde edilir. Günlük kazanç, 30 ile çarpılarak aylık kazanca dönüştürülür. Ardından, aylık kazanç aylık bağlama oranı ile çarpılarak emekli aylığı hesaplanır.
Aylık bağlama oranının tespitinde ilk 3600 prim gün sayısı için %3,5, 3600 günden sonraki 5400 prim gün sayısı için %2 ve 9000 prim gün sayısından fazla olan her 360 gün için de %1,5 rakamı baz alınmaktadır.
01.10.2008 Tarihinden İtibaren Sigortalı Olanlar
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği bu tarih sonrasında ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başlayanların emekli maaşları, ortalama aylık kazanç ile aylık bağlama oranının çarpımı sonrası bulunmaktadır.
Emekli Maaşı = (Ortalama Aylık Kazanç x Aylık Bağlama Oranı)
Bu sistemdeki ortalama aylık kazanç, sigortalının her yıla ait prime esas kazançlarının, kazancın ait olduğu yıldan emekli aylığı talep edilen tarihe kadar güncelleme katsayısı ile güncellenmesi sonucu belirlenir.
Hesaplamalar neticesinde sigortalıya bağlanacak aylıklar belirlenen ortalama aylık kazancın %35’inden, sigortalının bakmakla yükümlü olduğu eşi veya çocuğu olması durumunda da belirlenen ortalama aylık kazancın %40’ından az olamamaktadır.
Ortalama aylık kazancın hesabında önemli bir unsur olan güncelleme katsayısı bulunurken, her yılın Aralık ayına göre TÜİK tarafından açıklanan en son temel yıllı TÜFE oranının % 100’ü ile sabit fiyatlarla GSYİH’nin % 30’unun toplamına (1) tam puan eklenmektedir.
5510 sayılı Kanun ile birlikte aylık bağlama oranının hesaplaması da değişmiştir. Buna göre sigortalının uzun vadeli sigorta kolları için ödemiş olduğu her 360 günlük prim ödeme gün sayısı için aylık bağlama oranı %2 olarak uygulanacaktır. Bu hesaplamada, 360 günden eksik süreler orantılı olarak dikkate alınacak, ancak aylık bağlama oranı hiçbir şekilde %90’ı geçemeyecektir.
Aşağıda emekli maaşı hesabına ilişkin bir örnek paylaşıyoruz.
Örnek :
Sigortalının ilk işe giriş tarihinin 01.01.1988 olup, Sosyal Güvenlik Kurumu’na 31.12.2018 tarihinde emekli maaşı için başvurduğunu varsayalım.
Örneğe göre 01.10.2008 tarihi öncesi sigortalılığı başlayıp, 01.10.2008 sonrası aylık bağlanması için başvuruda bulunan bu sigortalının aylığı şu şekilde hesaplanacaktır:
Öncelikle sigortalının 01.01.1988 – 31.12.1999 tarihleri arasındaki dönem aylığının (A1) hesaplanması gerekmektedir. Sonrasında sigortalının 01.01.2000 – 30.09.2008 arası dönem aylığı (A2) ve nihai olarak da 01.10.2008 – 31.12.2018 arası dönem aylığı (B) hesaplanacaktır. Üç farklı döneme ait aylık miktarları toplandıktan sonra bulunan aylıklar kısmileştirilip toplanarak güncel aylık hesaplanacaktır.
Bu örneğe göre otuz yıllık çalışma hayatı bulunan sigortalının aylık belirlenme sürecinde ilk dönem 11/30, ikinci dönem 8/30 ve üçüncü dönem de 11/30 oranında ağırlığa sahip olacaktır.
Ne Zaman Emekli Olurum?
SSK ve BAĞKUR emeklilik hesaplama işlemleri vermiş olduğunuz bilgiler ışığında hesaplanıp, Sosyal Güvenlik Mevzuatı çerçevesinde erken emeklilik avantajlarını sağlayıp sağlamadığınız tarafımızca kontrol edilecektir.
Bibilenvar emeklilik hesaplama konularında İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Uzmanları ile hizmetinizde.