Anasayfa / İş Sözleşmesi Sona Eren İşçiye Yapılan Ödemelerin Vergilendirilmesi

İş Sözleşmesi Sona Eren İşçiye Yapılan Ödemelerin Vergilendirilmesi

Sanayi devrimi ile başlayan süreç ve modern çağ ile birlikte yaşanan sosyoekonomik gelişmeler çerçevesinde çalışanların, şirketler için önemi artmaya devam etmektedir. 20. YY ortalarına doğru insanı enerji olarak gören felsefi düşüncenin de etkisiyle şirketler içinde “insan kaynakları” departmanları kurulmaya başlanmıştır. Günümüzde tekniğin gelişmesi ve gelişen teknik ile çağı yakalamak hatta yeni teknik gelişmelere öncü olmak adına nitelikli çalışana sahip olma daha da önem kazanmıştır. Bu bağlamada entelektüel sermaye kavramı iş dünyasının yoğun tartıştığı konulardan biri olagelmeye başlamıştır. Çalışan niteliğinin şirket için öneminin gittikçe artması şirketler arasında nitelikli çalışanları kazanma ve onları uzun süre elde tutma yönünde rekabete itmiştir. Bu da şirket ve çalışan arasında uzun süreli ilişkinin neticesinde daha çok aile şirketlerinde olmakla beraber kurumsal şirketlerde de çokça görülen bir vefa bağı kurulmasına neden olmuştur. Bu bağ, kimi zaman şirketin kuruluşundan beri şirkete yer alan bir emektar çalışanın resminin şirketin duvarına asılması, kimi zaman isminin bir departmana veya binaya verilmesi, ya da şirket hissesi verilerek şirkete ortak edilmesi ya da çalışanlar emekli olduktan sonra kendisine veya ailesine ayrıca bir defada toplu olarak veya defaten ödemelerde bulunulması şeklinde görülebilmektedir. Bu çalışmada şirketler tarafından çalışanlara veya ailelerine emekli olduktan sonra yapılan ödemelerin vergisel boyutları ele alınacaktır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun Gelirin Unsurları başlıklı 2. Maddesinde Gelire giren kazanç ve iratlar sayılışmış olup üçüncü bentte ücretlere yer verilmiştir. Aynı kanunun Ücretin tarifi başlıklı 61. Maddesinde ise: Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir” şeklinde tanımlanmıştır. Kanun 25. Maddesinde Aşağıdaki yardım ve tazminatlar gelir vergisinden istisnadır denildikten sonra yedinci bendin b alt bendinde: “Hizmet erbabının tabi olduğu mevzuata göre bu bendin (a) alt bendinde belirtilen istisna tutarının hesabında dikkate alınmak şartıyla, hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra; karşılıklı sonlandırma sözleşmesi veya ikale sözleşmesi kapsamında ödenen tazminatlar, iş kaybı tazminatları, iş sonu tazminatları, iş güvencesi tazminatları gibi çeşitli adlar altında yapılan ödemeler ve yardımlar” sayılmıştır.

Mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere çalışana yapılan ödemler ister çalıştıktan sonra ister çalışırken olsun esasında çalışan vasfı nedeniyle yapılan ödemeler olup ücrettir. Diğer yandan bu ödemeler aynı kanun 25. Maddesinde yer alan yasa hükmüne göre kıdem tazminatı tavanına kadar olan kısmı gelir vergisinden istisnadır. Başka bir deyişle çalışana yapılan kıdem tazminatı dahil her türlü iş sonlandırma tazminatı, ikale tazminatı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan yardım ve tazminatın toplamı ile kıdem tazminatı tavan tutarı karşılaştırılacak olup tavana kadar olan kısım gelir vergisinden istisna tutulacak tavanı aşan kısım ise ücret olarak değerlendirilecektir. Şirket ise ücret olarak kabul edilen bu ödemelerin tamamını 193 sayılı kanunun 40. Maddesi kapsamında gider yazılabilir.

Diğer yandan emekli olduktan sonra veya çalışıyorken hayatını kaybeden çalışanların ailelerine yapılan ödemeler 193 sayılı kanun 2. Maddesinde yer alan gelir unsurlarıın hi birine girmemektedir. Nitekim Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığının 14.04.2014 tarih ve 50426076-120[25-2013/20-536]-46 sayılı özelgesinde de “Hizmet erbabının kendisinin ölümü halinde, varislerine yapılan yardım ve ödenen tazminatlar Gelir Vergisi Kanununun 2 nci maddesinde sayılan kazanç ve iratlardan hiç birinin kapsamına girmemektedir.” Şeklinde açıklamada bulunulmuştur. Gelir vergisinin konusuna girmeyen bu yardım 7388 sayılı Veraset Ve İntikal Vergisi Kanunu 1. Maddesinde yer alan; “Türkiye Cumhuriyeti tabiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan malların veraset tarikiyle veya her hangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali Veraset ve İntikal Vergisine tabidir” hükmü ile 2. Maddesinde yer alan; “İvazsız intikal” tabiri; hibe yoliyle veya her hangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları; (Maddi ve manevi bir zarar mukabili verilen tazminatlar ivazsız sayılmaz.) İfade eder” hükmü çerçevesinde Veraset ve İntikal Vergisine tabi olduğu anlaşılmaktadır. Aynı kanun 4. maddesinde c bendinde “bilumum sadakalar” ın d bendinde ise ivazsız intikallerde 1.12020 tarihi itibariyle 7.060-TL ‘ye kadar olan intikalleresin vergiden istisna olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla çalışanın aileseline tek seferde yapılan ödeme tutarının 7.060-TL ‘yi aşan kısmı için veraset ve intikal vergisi ödenmelidir. Diğer yandan bu ödeme gelir ve kurumlar vergisi açısından gider olarak dikkate alınamaz.

Sonuç olarak iş akdi sona erdikten sonra çalışana yapılan ödemelerin adı her ne olursa olsun ister tazminat ister yardım ister aylık ödeme olsun bu tür ödemeler ücret niteliğinde olup toplam tutarının kıdem tazminatı tavanına kadar olan kısmı gelir vergisinden istisna olup aşan kısmı ücret olarak gelir vergisine tabidir. Kurum bu ödemenin tamamı gelir veya kurumlar vergisi tabi kazancından indirebilir. Diğer yandan çalışanın ailesine yapılan ödemeler ücret olarak değerlendirilemez. Bu ödemeler tek seferde 7338 sayılı kanun 4/d maddesinde yer alan tutarı aşıyorsa aşan kısmı üzerinden hesaplanan veraset ve intikal vergisi ivazsız intikale iktisap edenler tarafından beyan edilmelidir. Aileye yapılan ödemenin kurumlar ve Gelir vergisi açısından gider yazılmasına imkan bulunmamaktadır.

fesih sonrası ödemeler kıdem tazminatı işçiye ödenen ücretin vergilendirilmesi çalışma sonrası ödemelerin vergisel durumu 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu


Bibilenvar Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri

2016'nın ilk çeyreğinde kurulan Bibilenvar İş Hukuku, Sosyal Güvenlik Hukuku ve Vergi Hukuku kapsamında hizmet vermektedir.

  İletişim
  Bibilenvar Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri

info@bibilenvar.com

0216 456 47 81

0216 456 47 82

İş Sözleşmesi Sona Eren İşçiye Yapılan Ödemelerin Vergilendirilmesi